Narcystyczne zaburzenie osobowości (NPD) jest stanem charakteryzującym się silnym poczuciem własnej wartości, silną potrzebą uznania, brakiem empatii oraz wygórowanym poczuciem ważności własnych potrzeb i pragnień. Osoby cierpiące na NPD mają skłonność do przeceniania swoich osiągnięć, wykazywania braku szacunku i zrozumienia dla innych osób oraz manipulowania nimi w celu osiągnięcia własnych celów.
Osoby z NPD często mają trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu zdrowych relacji interpersonalnych, ponieważ zazwyczaj stawiają swoje potrzeby ponad wszystko inne. Często wymagają dużego uznania i uwagi od innych, a także podatne są na gniew, gdy nie otrzymują wystarczającej uwagi i pochwał.
Osoby cierpiące na NPD z reguły mają nadmierne poczucie ważności i znaczenia oraz wymagają bycia traktowanymi jak wyjątkowi i niepodzielni. Często mają trudności w radzeniu sobie z krytyką oraz mają skłonność do projekcji swoich wad na innych ludzi.
Narcystyczne zaburzenie osobowości może prowadzić do poważnych problemów interpersonalnych, zawodowych oraz życiowych. Niestety, osoby z tym zaburzeniem osobowości bardzo rzadko same z siebie zwracają się po pomoc do psychoterapeuty.
Według Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych (DSM-5), narcystyczne zaburzenie osobowości to wzorzec wyraźnych cech, które manifestują się w poczuciu wyjątkowości, potrzebie ciągłego podziwu i braku empatii wobec innych osób. Oto kilka kluczowych cech tego zaburzenia według DSM-5:
- Poczucie wyjątkowości: Osoba z zaburzeniem narcystycznym osobowości ma wyolbrzymione poczucie własnej wartości i znaczenia. Często przekonuje się, że jest wyjątkowa, jedyna w swoim rodzaju i zasługuje na szczególne traktowanie.
- Wymaganie uznania: Silna potrzeba ciągłego podziwu, uznania i zachwytu ze strony innych osób. Osoba z tym zaburzeniem może oczekiwać specjalnego traktowania i podziwu, a także przeceniać swoje osiągnięcia.
- Brak empatii: Brak zdolności do empatii i zrozumienia uczuć oraz potrzeb innych osób. Osoba z zaburzeniem narcystycznym może być mało zainteresowana innymi, chyba że służą one do zaspokojenia jej własnych potrzeb.
- Wykorzystywanie innych: Skłonność do wykorzystywania innych ludzi w celu osiągnięcia własnych celów i zysków. Osoba z zaburzeniem narcystycznym może traktować innych instrumentalnie, jako narzędzia do osiągnięcia własnych korzyści.
- Arrogancja: Postawy aroganckie, pogarda wobec innych osób i przekonanie o własnej wyższości. Osoba z tym zaburzeniem może być nieprzyjemna w relacjach interpersonalnych i trudna do zniesienia dla innych.
Rodzaje narcystycznego zaburzenia osobowości manifestujące się w odmiennym wzorcu zachowań:
– Narcystyczne zaburzenie osobowości typ wielkościowy: osoba odczuwa się, jako wyjątkową, wybitną i niezwykle ważną, cechuje ją poczucie wyższości nad innymi oraz pragnienie bycia podziwianym i uznawanym za najlepszego w swojej dziedzinie.
– Narcystyczne zaburzenie osobowości typ wrażliwy: osoba odczuwa się, jako wrażliwą i delikatną, cechuje ją nadmierna podatność na zranienia, brak pewności siebie oraz stałe potrzeba potwierdzania swojej wartości przez innych.
– Narcystyczne zaburzenie osobowości typ zdominowany: osoba przejawia zachowania kontrolujące, manipulacyjne i agresywne, cechuje ją silne poczucie wyższości i potrzeba dominacji nad innymi.
– Inne mieszane typy narcystycznego zaburzenia osobowości: są to kombinacje powyższych typów, które mogą przejawiać się różnorodnymi zachowaniami i cechami narcystycznymi.
Przykłady osób z CECHAMI osobowości narcystycznej:
1. Donald Trump – był prezydentem Stanów Zjednoczonych i wielokrotnie krytykowany za wykazywanie cech narcystycznych, takie jak nadmierne egoizm, brak empatii i potrzeba ciągłego uznania i uwagi innych.
2. Kim Kardashian – celebrytka znana z szeroko rozpoznawanej osoby publicznej, która często używa mediów społecznościowych do promocji siebie i swojego stylu życia.
3. Kanye West – amerykański raper, producent muzyczny i projektant mody, znanym z ekscentrycznego zachowania i publicznych wybuchów gniewu, uważany za osobę narcystyczną.
4. Mariah Carey – znana piosenkarka i aktorka, która często otrzymuje krytykę za swoje nadmierne wymagania i zachowanie narcystyczne.
5. Justin Bieber – kanadyjski piosenkarz i autor tekstów, który często demonstruje narcystyczne zachowanie.
6. Piotr Pavlenski – rosyjski artysta, który często stosuje kontrowersyjne działania w celu promocji własnej osoby, wykazujący cechy narcystyczne.
Warto zauważyć, że pojedyncze cechy narcystyczne mogą występować u wielu dobrze funkcjonujących osób. Diagnoza NPD jest stosowana tylko w przypadkach, gdy te cechy są nieelastyczne, dezadaptacyjne i trwałe, a także powodują znaczące problemy w funkcjonowaniu i subiektywny dystres.
Samodiagnoza (autodiagnoza) zaburzeń osobowości może być trudna i wymagać szerszej wiedzy na temat psychologii oraz diagnozowania zaburzeń. Jednakże istnieje kilka wskazówek, które mogą pomóc osobie zdiagnozować niektóre objawy zaburzeń osobowości u siebie. Oto kilka pytań, które można sobie zadać:
- Czy moje zachowanie i myśli często odbiegają od norm społecznych i mogą powodować problemy w relacjach z innymi?
- Czy mam trudności z kontrolą swoich emocji, np. często doświadczam silnego gniewu, lęku czy depresji?
- Czy mam tendencję do bycia impulsywnym i podejmowania ryzykownych decyzji bez zastanowienia?
- Czy mam trudności z utrzymywaniem stabilnej i zdrowej tożsamości, często zmieniając swoje przekonania, cele czy zainteresowania?
- Czy mam trudności z empatią i rozumieniem uczuć innych osób, co prowadzi do problemów w relacjach społecznych?
- Czy mam bezwzględną potrzebę dominacji i kontrolowania innych osób, bez szacunku dla ich granic i potrzeb?
Jeśli po zadaniu sobie tych pytań zauważysz, że masz trudności w którymkolwiek z tych obszarów lub doświadczasz silnych i przewlekłych problemów emocjonalnych i społecznych, może to być wskazanie na możliwe zaburzenie osobowości. W takim przypadku warto skonsultować się z psychoterapeutą, psychologiem, psychiatrą którzy pomogą Ci zdiagnozować i leczyć ewentualne problemy.
